Proeftuin voor zorginnovaties

Het Care Innovation Center West-Brabant verbindt zorggerelateerde partijen vanuit overheid, onderwijs het bedrijfsleven met elkaar. Dit doen we om zorginnovaties en - initiatieven voor een breed publiek toegankelijk te maken. Bijvoorbeeld tijdens de opleiding van zorgprofessionals maar ook bij de zorgconsument thuis. Goede ideeën in de zorg starten daarom bij het Care Innovation Center West- Brabant.

Geheugenpolikliniek Bravis ziet steeds jongere mensen

‘Nu vraagt ze alweer hoe het op vakantie was.’ ‘Om niets schiet hij ineens uit zijn slof tegen ons kleinkind.’ ‘Ze ziet wel heel erg tegen die verjaardag op.’ Voorbeelden van situaties waarbij er iets niet klopt. De persoon is niet meer de persoon die we kennen. Wie met dit ‘niet-pluisgevoel’ bij de huisarts aanklopt kan sinds vijf jaar worden doorverwezen naar de Geheugenpolikliniek Bravis locatie Roosendaal. Samen met GGZ Westelijk Noord-Brabant en Stichting Groenhuysen wordt een diagnose gesteld en een vervolgtraject afgesproken. De geheugenpolikliniek ziet de leeftijd van haar patiënten afnemen. “Mensen komen eerder naar ons toe”, constateert neuroloog Hein Wouters. “Dat is positief. Een vroege diagnose haalt veel onzekerheid weg.”

De gezamenlijke aanpak is ontstaan omdat dementie een complex ziekteverloop kent en niet meteen zichtbaar is. “Het is geen gebroken been”, vergelijkt Gerben Jansen, casemanager dementie. “Mensen komen bij de huisarts omdat het plaatje niet meer klopt. Ze zijn wat vergeetachtig of hun gedrag is anders.” Jaarlijks worden ruim 250 mensen met deze klachten doorverwezen naar de geheugenpolikliniek in Roosendaal. Op één dag, altijd een vrijdag, vinden gesprekken plaats met een psychiatrisch verpleegkundige, een neuroloog en een specialist ouderengeneeskunde. De uitkomst van de gesprekken wordt door de specialisten besproken. Mocht het nodig zijn, dan volgen aanvullende onderzoeken, zoals een MRI-scan, een bloedtest en een neuropsychologisch onderzoek.

Onderzoek

Het scanonderzoek is met name bedoeld om andere aandoeningen dan Alzheimer uit te sluiten. “Deze komen met de MRI-scan aan het licht”, vertelt Wouters. “Alzheimer is een afwijking op celniveau. Dat kun je met de scan niet zien.” Hiervoor is het neuropsychologisch onderzoek van belang. “Het is een uitgebreid geheugenonderzoek”, legt GZ-psychologe Thérèse Pistorius kort uit. “In twee uur tijd brengen we met opdrachten en psychologische testen in kaart hoe het gesteld is met het functioneren van iemands brein, zoals het geheugen, concentratie, mentale snelheid en visueel-ruimtelijke vaardigheden. Om allochtone ouderen te testen op dementie is er sinds een aantal maanden een speciaal instrument, de zogenaamde Cross Culturele Dementie Screening.”

De onderzoeksresultaten worden binnen zes weken besproken met de patiënt, waarbij ook een vervolgtraject wordt uitgezet. “Als casemanager dementie zorg ik ervoor dat de overgang naar de huisarts goed verloopt”, meldt Jansen. “De meeste mensen gaan na de uitslag terug naar hun huisarts. Casemanagers blijven hen en hun naasten begeleiden en adviseren. We zijn een vraagbaak, ook voor de partner.”  

Gezamenlijke aanpak

De gezamenlijke aanpak heeft grote voordelen. “Doordat de drie disciplines samenwerken op één locatie kan de diagnose snel gesteld worden en worden de mensen niet van het kastje naar de muur gestuurd”, stelt Pistorius. “Bij dementie zijn ook veel praktische zaken betrokken”, vult Jansen aan. “Die gaan van financiën tot thuiszorg, aanpassingen in huis, vervoer tot overleg met de kinderen. Wij proberen al deze aspecten zo overzichtelijk mogelijk te houden.”

Vroegtijdig

Juist door de praktische gevolgen van dementie is het van belang dat de diagnose op jonge leeftijd gesteld wordt. Dat kan alleen als mensen in een vroegtijdig stadium aan de bel trekken. “Dat is lastig”, erkent Wouters. “Je wilt niet op je zestigste horen dat je het begin van dementie hebt. Maar het neemt wel onzekerheid en angst weg. Je hebt dan nog tijd om met elkaar na te denken, te praten, informatie te vergaren en aan de situatie te wennen, hoe vreselijk die ook is. Dat geldt zeker voor de partner. Die heeft het uitermate zwaar en moet tijdig rust voor zichzelf nemen. Anders houd je het nooit vol.”

Bewust

Door de aandacht die dementie krijgt, ziet de geheugenpolikliniek steeds jongere mensen. “Begin vijftig is geen uitzondering meer”, zegt Jansen. “Tot enkele jaren geleden wachtten de mensen veel langer voordat ze bij ons kwamen. Vaak werd gezegd dat de klachten bij het oud worden hoorden. Nu zijn mensen zich ervan bewust dat het niet normaal is.” “Het zijn vaak de kinderen die ontdekken dat er iets aan de hand is met vader of moeder”, vertelt Wouters. “Zij zien hun ouder niet dagelijks, waardoor een gedragsverandering of een geheugenprobleem opvalt. Zij stellen dan ook vaak voor om ernaar te laten kijken.”

Gezonde leefstijl

Landelijk hebben 260.000 mensen dementie. De verwachting is dat dit aantal in 2040 door de babyboomers bijna is verdubbeld. Een medicijn tegen dementie is er niet. Medicatie kan het hoogstens remmen. “Het enige dat we kunnen doen is de risico’s op dementie zoveel mogelijk proberen te verkleinen. Aangetoond is dat een gezonde leefstijl de kans op dementie verkleind. Mensen met een normale bloeddruk en cholesterolgehalte, die niet roken, niet drinken en geen diabetes hebben lopen minder risico”, aldus de neuroloog. “Het is overigens niet erfelijk”, vult hij aan, om zo een hardnekkig misverstand uit de wereld te helpen. “Mensen maken zich daar enorm veel zorgen om, maar dat hoeft dus niet.”

Uniforme polikliniek

Het Bravis ziekenhuis heeft zowel een geheugenpolikliniek in Roosendaal als in Bergen op Zoom. “We zijn sinds 1 januari dit jaar gefuseerd. In Roosendaal en in Bergen op Zoom hebben we een iets andere opzet van de polikliniek. We streven in 2016 naar een intensievere samenwerking met de geriaters en een eenduidig onderzoek en behandeltraject op beide locaties van het Bravis ziekenhuis”, meldt Wouters. Een andere wens van de neuroloog is dat niet alleen de gesprekken maar ook de onderzoeken op de geheugenpolikliniek in het vervolg op één dag plaatsvinden. “Het is een kwestie van organiseren. Maar het zou in de toekomst wel mooi zijn.”